Rối loạn quá trình phát triển tổ chức u độc


I. ĐẠI CƯƠNG
Trong cơ thể sinh vật sống luôn diễn biến quá trình phát triển tổ chức do các tế bào tổ chức già hoặc bệnh lý bị tiêu huỷ và các tế bào tổ chức mới được tái sinh thay thế.
Bình thường, mối tương quan giữa hai quá trình tiêu huỷ và tái tạo của quá trình phát triển tổ chức được điều hoà bởi hệ thần kinh trung ương , thông qua hệ nội tiết, các yếu tố thể dich và các kích thích hoá học từ những sản phẩm phân hủy tế bào chết. Trong trường hợp bệnh lý quá trình phát triển tổ chức có thể bị rối loạn với nhiều hình thức khác nhau:
- Rối loạn theo hướng nhược sinh do quá trình dị hoá mạnh hơn quá trình đồng hoá gồm các hiện tượng loạn dưỡng, teo và hoại tử tế bào.
- Rối loạn theo hướng ưu sinh, do quá trình đồng hoá mạnh hơn dị hoá như hiện tượng tăng sinh phì đại, hoặc phát triển thành khối u.


A - NHỮNG RỐI LOẠN QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TỔ CHỨC
1. Quá trình teo là giảm khối lượng tế bào do không được dinh dưỡng đầy đủ, phát sinh khi tổ chức bị rối loạn chức năng, mất thần kinh chi phối hoặc bị đè ép lâu dài.
2. Loạn dưỡng là quá trình bệnh lý có biến đổi nghiêm trọng các quá trình chuyển hóa vật chất, gồm :
- Thoái hóa thủy dục khi tế bào chương to, nguyên sinh chất đục có hạt và hốc, nguyên nhân do tổn thương màng tế bào và ti lạp thể, rối loạn hô hấp tế bào do thiếu năng lượng (ATP) cho tế bào.
- Thoái hóa mỡ khi nguyên sinh chất tế bào ứ đọng nhiều hạt mỡ do rối loạn chuyển hóa gluxit và rối loạn men oxy hóa lipit.
- Thâm nhiễm glycogen do rối loạn các men tổng hợp và thoái biến glycogen ( GPD ở gan, photphorylaza ở cơ…)
- Thâm nhiễm dạng tinh bột (amyloit) , là bột protein hình thành những sợi nhỏ bản chất là các mảnh của chuỗi nhẹ của globulin miễn dịch xuất hiện khi có rối loạn tổng hợp protein trong quá trình đáp ứng miễn dịch. Có thể là bệnh di truyền hoặc gặp trong các bệnh lý nhiễm khuẩn như lao, viêm khớp, thận hư…
3. Tiêu và thối rữa tổ chức do các tế bào huỷ hoại giải phóng nhiều men tiêu protit ( proteaza, cathepsin…) và hoạt hoá plasminogen thành plasmin làm tiêu tổ chức chết.
4. Vôi hoá xuất hiện tại chỗ tổ chức đã chết do từ các tế bào chết giải phóng men photphataza kiềm điều Canxi ở xương vào máu gây tăng Canxi-máu và làm dễ lắng đọng hoặc do các hocmon tuyến cận giáp có thể gây tăng Canxi dạng kết hợp citrat, photphat nên dễ gây lắng đọng vôi ở xương và sàn não.
5. Phì đại là hiện tượng phát triển tổ chức quá mức, tế bào to ra do ARN tăng làm tăng tổng hợp protit trong nguyên sinh chất tế bào, có kèm cả tăng sinh tế bào. Ngoài các trường hợp phì đại sinh lý ( phì đại tim do luyện tập…), các hiện tượng phì đại tổ chức đều là bệnh lý, tổ chức tăng thể tích nhưng các mạch máu nuôi dưỡng không tăng phù hợp nên thường dẫn tới thiếu oxy và các rối loạn khác.
6. Quá trình phát triển thành u do tổ chức không tuân theo sự điều hoà của cơ thể ma phát triển quá mức, ở người và động vật đều có thể phát triển u lành tính và quan trọng nhất là u ác tính ( ung thư ).
B.QUÁ TRÌNH TÁI SINH
Là quá trình phát triển tổ chức nhằm khôi phục một phần hay hoàn toàn các tế bào đã bị huỷ hoại. Tái sinh là một đặc điểm quan trọng của sự sống, khả năng tái sinh phụ thuộc vào từng loại tổ chức: có thề rất mạnh ( da, niêm mạc, tế bào máu, tuỷ xương ), vừa phải ( gan, thận, tuyến nội tiết, xương và sụn ) hoặc rất kém ( thần kinh, cơ trơn,lõi thượng thận ).
1.Những yếu tố đến quá trình tái tạo tổ chức :
a) Tình trạng tại chỗ của tổn thương:
- Tình trạng của tổ chức bị tiêu huỷ như vết thương không có rập nát tổ chức nhiều, khít miệng thường chóng lành, nên nếu sạch thường được khâu ngay. Vết thương không bị nhiễm khuẩn, được cung cấp máu đầy đủ, ít lớp mỡ và tình trạng thần kinh tại chỗ tốt cũng mau lành hơn.
- Vết thương được cố định, không di đông xương gãy ( bó bột, băng tốt ) cũng chóng lành hơn.
b) Tình trạng toàn thân:
-Người ăn uống đầy đủ thì vết thương chóng lành: ngươc lại dinh dưỡng kém thì vết thương dễ nhiễm khuẩn và lâu khỏi. Trong các chất dinh dưỡng thì protit là cần thiết, nhất là các axitamin có lưu huỳnh như Methionin. Nếu dùng chất đồng vị phóng xạ S.35 Methionin tiêm cho con vật có vết thương thì sau vài ngày tản mát ở gan và vài tổ chức khác, người ta thấy chất đó tập trung cả ở vết thương. Tác dụng của Methionin là giúp cho sự hình thành chất keo ( collagen ) của tổ chức liên kết. Sinh tố C cũng rất cần để tế bào liên kết xơ non ( fibroblaste ) sử dụng được S của Methionin kết hợp với mucopolysaccarit để hình thành sợi keo. Ngoài ra còn phải kể cả sinh tố A có tác dụng trên phát triển tế bào.
- Yếu tố nội tiết : Hocmôn của hạ não và tuyến giáp ( STH, thyroxin ) có tác dụng tăng cường chuyển hoá vết thương và xương gãy chóng lành. Androgen và Insulin liều nhỏ cũng có tác dụng tốt, ngược lại ACTH, Cotison có tác dụng chống lại, hạn chế sự phát triển của tổ chức liên kết cho nên tính trạng kích động thần kinh, tâm lý cũng là những Stress ở thương binh, có thể làm vết thương lâu lành.
Các yếu tố ngoại cảnh khác như nhiệt độ từ 35 – 400 C, tia tử ngoại có tác dụng tốt đối với quá trình tái tạo tổ chức.
2. Chuyển hoá các chất tại tổ chức được tái tạo:
Ngay 2h sau bị tổn thương, tại chỗ thấy xuất hiên các tế bào của tổ chức liên kết ( histioblaste, histiotyte, đại thực bào ), rồi sau đó các bạch cầu, các tế bào xơ non ( fibroblaste ). Sự thoái hoá của bạch cầu, kích hoạt các men oxy hoá khử sẽ giải phóng ra các sản phẩm xúc tác quá trình tái tạo, bản chất của các nucleoprotein có tác dụng tăng cường phân chia giảm phân các tế bào tái tạo đồng thời các men lizocôm hydrolaza gây tăng cường phân huỷ gluxit, lipit, protit vùng tổn thương. Tăng cường phân huỷ gluxit là biểu hiện quan trọng của chuyển hoá vật chất trong tổ chức tái tạo dẫn đến tích luỹ axit lactic , piruvic và nhiễm toan. Tăng cường phân huỷ lipit giải phóng các sản phẩm mỡ-lipoit (lecithin, axít béo ) làm giảm sức căng bề mặt của tế bào. Kích hoạt các men tiêu protit cũng dẫn đến giải phóng histamin và các chất tương tự từ các tế bào bị tổn thương gây dãn mạch, mang đến một số lượng lớn các bạch cầu, các sản phẩm xúc tác quá trình tái tạo tổ chức và các chất dinh dưỡng cho tổ chức được tái sinh.
Vai trò hệ thần kinh trung ương có ý nghĩa lớn đối với tái tạo tổ chức. Cắt đứt dây thần kinh ngoại vi cũng gây rối loạn dinh dưỡng tạo thành các vết loét và không thành sẹo kéo dài.
II. ĐẶC ĐIỂM CỦA U ĐỘC ( UNG THƯ )
Ung thư là sự phát triển sinh sản bệnh lý tại chỗ của các tổ chức, đặc điểm chủ yếu là các tế bào ung thư có tính không điển hình, phát triển không chịu sự điều hoà của cơ thể và có những đặc tính riêng biệt về sinh hoá, chuyển hoá vật chất, tính kháng nguyên. tế bào ung thư khởi điểm là nhưng tế bào bình thường của cơ thể bị đột biến do một nguyên nhân chưa sáng tỏ gây nên những biến đổi không hồi phục về cấu tạo và chuyển hoá vật chất, phát triển không theo quy luật chung mà lại có khả năng phát triển không ngừng vô hạn định. Tuy khối u chủ yếu là biểu hiện tại chỗ nhưng ảnh hưởng sâu sắc tới toàn bộ cơ thể nên bệnh ung thư được coi là một bệnh toàn thân, có tính chất ác tính và là một nguy cơ cho nhân loại vì tần số lan rộng, tỷ lệ tử vong ngày càng cao và nhất là cho đến nay vấn đề dự phòng điều trị bệnh vẫn còn là một khó khăn lớn cho y học.
A - ĐẶC ĐIỂM CHUYỂN HOÁ CỦA UNG THƯ
Nhìn chung tổ chức u độc có một hệ thống men và chuyển hoá vật chất theo một hướng riêng biệt khác hẳn tổ chức bình thường.
1.Hệ thống men của tổ chức u độc:
Có 3 đặc điểm chủ yếu:
- Các men hô hấp tổ chức ( dehydrogenaza, cytochromeoxydaza, catalaza, succino- oxydaza, riboflavine… ) đều giảm nên chuyển hoá chủ yếu tiến hành theo đường kỵ khí.
- Các men đặc hiệu của tổ chức giảm ( như men arginaza của tổ chức gan, hexokinaza cơ ) làm cho khả năng biệt hoá của tổ chức giảm.
- Các men khử, thoái biến axit amin giảm rõ rệt, ngược lại các men nucleozit, nucleotit – photphorylaza, polymelaza lại tăng cường có tác dụng thúc đẩy quá trình sinh tổng protit tạo điều kiện cho tổ chức u phát triển.
2.Chuyển gluxit của tổ chức u độc:
- Tăng mạnh quá trình thoái biến glycogen, chủ yếu theo con đường kỵ khí nên tổ chức u tích luỹ nhiều axit lactic. Tổ chức u lành trong điều kiện thiếu oxy chết rất nhanh, còn tổ chức u độc có thể tồn tại và phát triển trên cơ sở quá trình thoái biến kỵ khí và la nguồn cung cấp năng lượng chính cần thiết cho tổng hợp protit của khối u.
- Còn thấy tăng rõ rệt hoạt tính G6PD, cung cấp cho tổ chức u một số năng lượng cần thiết pentoza photphat cần cho sinh tổng hợp nucleotit. Như vậy tăng mạnh quá trình thoái biến gluxit ái khí và chủ yếu kỵ khí cung cấp một nửa năng lượng cho tổ chức u và dẫn tới tạo thành một số lớn các hợp chất phân tử lượng thấp sử dụng cho sinh tổng hợp nucleotit và axit amin.
3. Chuyển hoá protit của tổ chức u độc:
Trong tổ chức u độc có sự rối loạn cân bằng giữa các quá trình tổng hợp và thoái biến protit, quá trình thoái biến giảm, ngược lại quá trình tổng hợp một số lượng lớn protit và axit nucleic lại tăng mạnh để duy trì ở mức độ cao sự phân chia các tế bào đặc chuyên của u, nhất là trong u ác tính.
- Các quá trình khử và chuyển amin bị giảm hoặc ức chế hoàn toàn, tổ chức u còn có khả năng hấp thụ axit amin từ môi trường lân cận, tạo điều kiện tích luỹ các axit amin cần thiết cho u phát triển.
- Tăng tổng hợp các nucleotit từ các gốc pyrimidin và purin tự do các riboza và ATP, tăng sinh tổng hợp ARN, ADN.
4. Chuyển hoá lipit trong tổ chức u:
Tổ chức u thường dễ phát sinh nhiễm mỡ do lượng axit béo không bão hoà, photpholipit, lecithin, cholesterol đều tăng giống như trong tổ chức bào thai.
5. Chuyển hoá nước và điện giải:
- Lượng nước trong tổ chức u độc rất cao : 85 – 90% do tăng các chất đạm có phân tử lượng thấp ( albumin… ) làm tăng áp lực keo tổ chức, U càng độc, phát triển càng nhanh thì lượng nước càng cao.
- Các chất điện giải 1 hoá trị như Na+ , K+ , tăng ngược lại các chất điện giải 2 hoá trị Ca++, Mg++ , lại giảm làm tỉ số K/Ca cao hơn cả so với tổ chức bào thai, do đó sức căng bề mặt của tổ chức u giảm và tính di động của tổ chức u tăng rõ rệt…
B - ĐẶC ĐIỂM VỀ PHÁT TRIỂN CỦA U ĐỘC
1. Phát triển không điển hình, không biệt hoá cả về hình thái và chức phận tạo thành các tế bào ác tính, non trẻ giống như các tế bào phôi. tổ chức u không còn giữ cấu trúc và chức năng bình thường của các tế bào khởi điểm mặc dù phát triển trên cơ sở một tổ chức đã biệt hoá ( tế bào gan, tuyến không còn giữ tính chất và chức năng bình thường mà đều trở thành những tế bào ung thư non trẻ và đa dạng.
2. Phát triển rất nhanh, mạnh do kết quả phân chia tế bào, và nhận các chất dinh dưỡng, năng lượng từ các vùng lân cận cung cấp do đó có thể coi u là một tổ chức ký sinh phát triển trên sự tiêu hao của cơ thể. Tổ chức biệt hoá càng thấp thì u phát triển càng nhanh, rối loạn và cấu trúc, chuyển hoá càng sâu sắc.
3. Phát triển xâm lấn : u lành phát triển tương đối chậm, đè ép, tách và ít làm hại tổ chức xung quanh, ngược lại u độc phát triển rất nhanh làm cho vỏ bọc không kịp hình thành và khi đã phát triển thì tổ chức lân cạn bị chèn ép, phá hoại và u độc lấn theo nhưng chỗ mà sức đề kháng yếu nhất ( bạch huyết, kẽ các thanh mạc… ) gây di bào ung thư ở những nơi xa.
Cơ chế bệnh sinh của tính xâm lấn rất phức tạp : có thể do lượng Ca++ thấp làm giảm sức căng bề mặt tế bào nên u độc có tính di động cao. Mặt khác tổ chức liên kết xung quanh khối u mất khả năng hàng rào do nồng độ cao axit lactic và các sản vật dung giải đạm tích luỹ trong tổ chức u, nên u độc thường dễ phát triển xâm lấn và huỷ hoại các tổ chức lân cận để lan rộng, tạo thành những khối u mới, hay di căn, những di căn này thường đi theo đường máu và bạch huyết dừng lại ở những chỗ mạch tắc và phát triển nên thường có di căn ở phổi và ở gan. Cũng có thể có di căn ở một số tổ chức đặc biệt do ái tính riêng : ung thư dạ dầy hay có di căn ở buồng trứng, hoặc ung thư phổi thường di căn ở thượng thận hay não…
III. NGUYÊN NHÂN VÀ BỆNH SINH CỦA U ĐỘC
Hiện nay, người ta phát hiện trên 700 chất có thể gây phát triển ung thư, được chia thành 3 loại chính :
1. Các virut gây ung thư :
Vai trò của virut gây ung thư đươc đề cập từ lâu, bệnh sác-côm Rouss ở gà mái có thể truyền từ con bị bệnh sang con lành bằng các chất lọc không có tế bào của tổ chức u, ung thư da ( papillom Shoppe ) cũng gây được bằng cách rạch da và cấy vào đó chất lọc không có tế bào của u này, virut bittner từ lâu được coi là “ yếu tố sữa” gây ung thư tuyến sữa của chuột, chỉ phát sinh ở chuột cái một dòng nhất định đã mẫn cảm, rồi nhiều loại virut gây bệnh bạch cầu được phân lập từ các chất nghiền tế bào bệnh. Đặc biệt các Sác-côm vị trí khác nhau ở chuột có thể gây được bằng cách tiêm các chất chiết xuất không tế bào từ tổ chức Sác-côm của người.
Tuy rằng vấn đề phân lập các virut gây ung thư ở người chưa tiến hành được nhưng thuyết “ virut gây ung thư” được đặc biệt chú ý. Người ta cho rằng các virut này có thể tồn tại trong cơ thể người và động vật và bệnh không xuất hiện trong một thời gian dài. Dưới ảnh hưởng của các yếu tố gây bệng khác ( tia xạ ion-hoá chất hoá học…), của tính phản ứng cơ thể ( di truyền, tuổi… và các yếu tố khác, các virut gây ung thư ở thể ẩn này bị kích hoạt lúc bấy giờ ung thư mới phát triển.
2. Các chất hoá hoc gây ung thư : ( hình 1).
a) Các chất hoá học gây ung thư ngoại sinh gồm :
- Nhóm hydrocacbua gây ung thư :
+ Các chất thuộc 3-4 benzopyren được phát hiện sớm nhất, có dẫn xuất ỏ. ethyl õ. sco – butylstyben đặc tính kích dục như estrogen.
+ Các chất thuộc 1-2 benzathracen có khả năng gây ung thư mạnh nhất.
+Các chất phenanthren và dẫn xuất cholanthren, 20- methyl- cholanthren có tác dụng gây ung thư mạnh, công thức rất gần axit mật về mặt cấu tạo hoá học giống như các nhân sterol ( folliculin, hocmôn vỏ thượng thận, axit mật, sinh tố D… ). Các hydrocacbua có tác dụng gây ung thư tại chỗ, tiêm dưới da hoặc bắp thịt các chất này có thể gây tạo thành các sác-côm tại chỗ hoặc ung thư da.
Nhóm amino – azoic gây ung thư:
Bao gồm các hoá chất màu dùng làm thuốc nhuộm, có thể gây ung thư ở xa nơi kích thích:
+ Chất amino – azotoluen, và các dẫn xuất có khả năng gây ung thư gan và cả ở các cơ quan khác như adenôm phổi, epithe – liêm tuyến giáp. Dimethylamino – azobenzen gây ung thư gan.
+ Các chất đơn giản hơn : fluoren, nitrosamin gồm một số lượng không lớn lắm benzel và azot có khả năng gây ung thư các nội tạng ở dạ dầy, thận, xoang mũi và não. Các nitrosamin không đối xứng và các dẫn xuất piperizin gốc dị vòng có thể gây ung thư thực quản ở chuột. Benzidin và õ. naphtylamin gây ung thư bàng quang ở chó và còn có thể gây ung thư gan ở chuột
ẻNhóm thuốc lá và khói thuốc lá:
Người ta đã chứng minh sự liên quan giữa nghiện thuốc lá và ung thư phổi, cũng như ung thư hố mịêng, thanh quản và bàng quang. Thấy khói thuốc lá có chất gây ung thư loại hydrocacbua thơm nhiều vòng ( benzapyren, anthracen, phenol… ); các kích thích cơ học biểu mô phổi và phế quản: thạch tín( asen ), kiềm ( nicollum ) và crôm ; cuối cùng là hoạt tính phóng xạ của khói thuốc. Nhựa hắc ín có từ 1- 5% trọng lượng của khói thuốc lá khi hút. Tỷ lệ chết do ung thư phế quản ở các công nhân thở hơi than đá nhiều hơn gấp 10 lần so với nhân dân. Thạch tín và crôm trong thuốc lá có tác dụng gây ung thư cũng đã được chứng minh trong thực nghiệm, và những liều nhỏ PO – 210 đồng vị phóng xạ trong thuốc lá có thể tích luỹ trong cơ thể dẫn đến phát sinh ung thư ( hình 2 ).
b) Các chất nội sinh gây ung thư:
Một trong những hướng chính nghiên cứu hiện nay là xác định những chất gây ung thư nội sinh, đươc giả định là những sản phầm của chuỵển hoá aminoaxit, steroit, có những tính chất chung là hiệu lực gây ung thư giống nhau mặc dù chiết xuất từ cơ quan và tổ chức khác nhau. Tác dụng gây ung thư của các chất này tỷ lệ không cao lắm ( 50% ) và thường có giai đoạn tiền kéo dài hơn so với tác dụng của các chất gây ung thư ngoại sinh.
Các chất loại oestrogen là thành phần các nội tiết tố sinh dục gồm oestron ( folliculin ), oesvilin, oesvilenin, oestradiol, oestriol là các chất có cấu trúc loại steroit như cholesterol, rất giống các hydrocacbua gây ung thư, có thể gây ung thư các loại ở chuột ( ung thư tuyến vú, tuyến yên, tử cung, tinh hoàn, cơ trơn… ). Các chất oestrogen có thể gây ung thư theo con đường trực tiếp và gián tiếp. Bôi oestrogen trên niêm mạc âm đạo hoặc trên đầu vú có thể gây phản ứng tăng sản và phát sinh u độc. Tác dụng gián tiếp là ở chỗ những chất này có thể biến thành các chất chuyển hoá có hoạt tính gây ung thư bằng cách kích hoạt các thụ cảm tế bào tạo điều kiện tăng sản tế bào và làm tăng cường tính thấm màng tế bào do đó tế bào tổ chức dễ mẫn cảm với các chất gây ung thư khác.
Cholesterol và các chất chuyển hoá : Trong các chất chiết xuất từ tổ chức ung thư của bệnh nhân, người ta thấy có những mảnh rất giàu cholesterol, đem chất này tiêm cho động vật đã gây được sac- côm tại chỗ. Sau đó từ tổ chức của người và động vật, cả trong lòng đỏ trứng người ta tách ra được một chất có tác dụng xúc tác tổng hợp chất đạm gọi là carcinolipin, mang tiêm dưới da hoặc trộn vào thức ăn cho chuột cũng gây phát sinh u. Trong tổ chức bệnh nhân chết vì ung thư, nồng độ chất này tăng gấp 2 – 3 lần tổ chức bình thường. Cấu trúc hoá học của carcinolipin rất giống cholesterol. Tác dụng gây ung thư còn thấy cả ở axit mật.
Các chất chuyển hoá tryptophan : thấy tăng cao là nguyên nhân gây ung thư bàng quang, bệnh bạch cầu, sac-côm ở động vật. Rối loạn chuyển hoá tryptophan thấy cả trong giai đoạn sớm của bệnh bạch cầu và trong ung thư bàng quang do tác dụng lâu dài của chất nahptylamin ở các công nhân các xí nghiệp nhuộn màu anilin. Rối loạn chuyển hoá tryptophan với sự tích lũy trong cơ thể các chất chuyển hoá có hoạt tính gây ung thư còn thấy trong các bệnh di truyền có liên quan đến tăng thoái biến sinh tố B6 là một oenzim cần thiết của nhiều men chuyển hoá tryptophan. Tuy nhiên tác dụng yếu và giá trị của nó trong phát sinh ung thư ở người còn được tiếp tục nghiên cứu, cũng như vấn đề tại sao và trong điều kiện nào cơ thể biến những chất chuyển hoá bình thường thành các chất có khả năng gây ung thư.
3. Các tia xạ ion - hoá : ( tia roentgen, tia ó, õ… ).
Ở người bị chiếu xạ tại chỗ và toàn thân ( làm việc hoặc điều trị bằng quang tuyến X, đồng vị phóng xạ ) có thể thấy phát sinh ung thư bắt đầu bằng viêm da do quang tuyến ( radiodermite ) rồi dẫn tới ung thư da, bệnh bạch cầu hoặc sac- côm. Thời kỳ tiêm của bệnh có thể kéo dài từ 1 đến 30 – 40 năm.
Những nạn nhân bom nguyên tử ở Nhật ( Hroshima, Nagasaki ) thấy tăng cường tỷ lệ bị ung thư và bệnh bạch cầu cả ở các thế hệ sau ( hình 3 ). Tiêm vào cơ thể chất đồng vị phóng xạ có thể gây ung thư khác nhau ở dạ dầy, da, phổi khi chất này lọt vào khí quản, gan... Tia ngoại tím và tia nắng mặt trời tác dụng lâu dài cũng có thể gây ung thư da ở chuột cống và chuột nhắt.
Cơ chế tác dụng của các chất gây ung thư trên được rất nhiều lý thuyết giải thích :
Chất gây ung thư vào cơ thể sẽ kết hợp với chất đạm, đặc biệt các chất đạm có đường nối S - S tạo thành một chất đạm mới, làm thay đổi hẳn hướng chuyển hoá của tổ chức hoặc gây tổn thương hệ men đặc hiệu của tế bào, tạo điều kiện chuyển thành tế bào ung thư.
Các chất gây ung thư ( virut, chất hoá học, tia xạ ) chỉ có tác dụng đầu tiên như một yếu tố gây biến dị, làm thay đổi cấu trúc phân tử của tế bào ( AND, ARN ), gây tổn thương chức phận và tính biệt hoá của tế bào, tạo điều kiện chuyển thành tế bào ung thư. Cũng có thể tia xạ ion – hoá chỉ làm rối loạn hệ thống điều hoà sinh lý của cơ thể, tạo điều kiện cho virut phát huy tác dụng và gây ung thư.
Các chất gây ung thư ( chủ yếu virut, các chất hoá học ) là thành phần thường xuyên và cần thiết của tế bào u, xác nhập vào các “ zen “ của tế bào và làm biến đổi chúng ( hình 4 ). Có thể giả định rằng virut gây ức chế một phần hay hoàn toàn các “ zen “ bình thường của tổ chức đồng thời lại kích hoạt các “zen “ bị virut xâm nhập, hậu quả là gây biến chuyển tế bào bình thường thành tế bào ung thư.
Trong thực nghiệm, virut SV40 đối với tế bào chuột nhắt 3T3 thì không sinh sôi nảy nở trong tế bào rôì làm dung giải tế bào, thoát ra gây bệnh ở những tế bào khác mà lại tích hợp với ADN của tế bào bắt tế bào này tổng hợp ADN và các protein cần thiết của virut, làm tế bào chuyển biến thành tế bào ung thư ( hình 5 ).
Các chất gây ung thư có khả năng biến dị mạnh đối với nhiễm sắc thể của tế bào do đó gây sản sinh một dòng tế bào vượt ra khỏi quy luật điều hoà của toàn cơ thể. Trong các tế bào của tổ chức ung thư hay có thay đổi về số lượng cũng như chất lượng của nhiễm sắc thể ( đa bội gây nhiễm sắc thể… ) ngược lại, những bệnh nhiễm sắc thể ( hội chứng Down ) thường kèm theo bệnh ác tính về máu ( bệnh bạch cầu ), dễ mắc hơn so với trẻ bình thường.
Cơ chế của sự chuyển dạng ung thư của tổ chức được thực hiện theo 3 giai đoạn :
1. Giai đoạn tạo thành các tế bào ung thư tiềm ( tế bào tiền ung thư hay ung thư ngủ ). Giai đoạn bắt đầu chuyển dạng thường rất khó phân biệt với tổ chức tế bào bình thường về các dấu hiệu phân hoá hình thái mà mới chỉ có biến đổi tính phản ứng của tế bào gây rối loạn hệ thông tin di truyền của cromozom, hoặc gây biến dị các “ zen “, chỉ huy sự hình thành cấu trúc tế bào do tác dụng của các nhân tố gây ung thư ( cũng có thể có sẵn một số lượng tế bào trong trạng thái tiền ung thư cả trên cơ thể bình thường ).
2. Giai đoạn chuyển thành các tế bào ung thư chính thức do ảnh hưởng của các chất gây ung thư. Lúc này tổng hợp men và các chất đạm có tính đặc hiệu cơ quan và tổ chức bị ức chế, định khu các kháng nguyên trên bề mặt tế bào bị biến đổi, đồng thời các “zen “ khác được giải ức chế và tiếp thu được tính chất tổng hợp các chất kháng nguyên bào thai và dị loại, tạo điều kiện cho tế bào chuyển thành ác tính. Thực tế thấy có những chất chỉ làm tế bào bình thường chuyển thành tế bào ung thư ngủ và những chất khác lại có tác dụng kích thích những ( tế bào ung thư ngủ ) trở thành hoạt động và làm bệnh phát triển ( hình 6 ).
3. Giai đoạn các tế bào ung thư tăng cường sinh sản và tạo thành các khối u thoát ra khỏi sự kiểm soát của hệ thống điều hoà của cơ thể, có thể do tác dụng của nhiều yếu tố nội môi ( nội tiết, thần kinh thể tạng… ) và ngoại môi ( dinh dưỡng… ).
IV. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA UNG THƯ
Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triển của ung thư.
1. Yếu tố tuổi tác và dinh dưỡng :
U độc thường phát sinh ở những lứa tuổi nhất định : ung thư tuyến vú xuất hiện sau 35 tuổi, ung thư dạ dầy sau 40 tuổi con sac- côm lại hay gặp ở người trẻ tuổi. Có tác giả cho rằng tuổi là thời gian cần thiết để ung thư nung bệng hoặc tuổi già là lúc sức đề kháng của cơ thể kém sút, hoạt động thần kinh- nội tiết suy yếu nên bệnh dễ phát sinh ( hình 7 ). Nói chung u độc phát triển ở người càng trẻ thì bệnh càng nặng, độc tính càng mạnh.
Dinh dưỡng không phải là yếu tố quyết định nhưng cũng có những ảnh hưởng nhất định : ăn thiếu đạm làm ung thư dễ phát sinh. Thiếu chất methionin dễ gây ung thư gan vì methionin có tác dụng che chở cho nhu mô gan.
Trong thực tế ung thư gan nguyên phát hay gặp ở các nước chậm tiến, đời sống dinh dưỡng thiếu thốn. Tăng cường ăn chất mỡ, nhất là cholesterol làm cho ung thư dễ phát sinh và phát triển lan tràn. thiếu sinh tố B, ( riboflavin ) trong thức ăn dẫn đến phát sinh nhanh chóng ung thư gan ở chuột do các hợp chất azoic, có sinh tố B, giúp cho ban chuyển hoá các chất azilo- azcic thành các chất không có khả năng gây ung thư. Thiếu sinh tố A ảnh hưởng đến sự phát sinh ung thư phổi. Bổ sung sinh tố A làm giảm tỷ lệ mắc ung thư ở động vật nghiên cứu do tác dụng của benzopyren.
2. Yếu tố di truyền và thể tạng :
Di truyền tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát sinh ung thư, các yếu tố di truyền kết hợp với các đặc điểm sinh lý, sinh hoá, nội tiết của cơ thể làm giảm hoặc tăng cường khả năng xuất hiện ung thư : ung thư vú chỉ phát triển mạnh ở chủng chuột C3H, bệnh bạch cầu dễ gây ở chuột chủng C58, ngươì nhóm máu A dễ mắc ung thư hơn người có nhóm khác.
Thể tạng có tổ chức liên kết yếu ớt, giàu các yếu tố biểu mô thì dễ phát sinh ung thư hơn, và quá trình phát triển được là do tính trạng chức phận của tổ chức liên kết bị suy yếu. Các quá trình viêm nhiễm mãn tính ( vết xước cổ tử cung, loét dạ dầy, nụ thịt bàng quang, ruột non ) có thể là tiền đề của quá trình phát triển ác tính. Theo thuyết ( kích thích mãn tính ) thì quá trình viêm kéo dài làm suy yếu các phản ứng thích nghi của cơ thể, làm suy yếu chức phận của tổ chức liên kết, kích thích sự phân chia tế bào, làm giảm khả năng biệt hóa của tế bào do đó làm ung thư dễ phát sinh và phát triển. Nhưng không phải quá trình viêm nhiễm nào cũng tạo thành trạng thái ( tiền ung thư ) cũng như không phải trạng thái tiền ung thư nào cũng được chuyển thành ung thư mà còn phụ thụôc vào sự tạo thành hoặc tồn tại trong cơ thể một chất nền đặc biệt, bản chất hoá học là nuclepprotein, chất này có thể được đưa vào cơ thể ở dạng đã chuẩn bị sẵn ( virut, chất hoá học ), hoặc được tổng hợp từ bản thân cơ thể ( Neimann . M.1974 )
3. Yếu tố thần kinh và nội tiết :
Tiêm các chất gây ức chế thần kinh ( phenamin, amytal Na… ) trước khi gây ung thư thực nghiệm trên chó, ung thư là một quá trình rối loạn dinh dưỡng thần kinh có thể do một ổ kích thích trường diễn gây ra. Ung thư phát triển nhanh và nặng thường gặp ở các bệnh nhân loại thần kinh yếu và mạnh nhưng không thăng bằng, những trường hợp này cũng dễ có di căn.
Ảnh hưởng của các tuyến nội tiết cũng được lưu ý, nhất là các hocmôn tuyến sinh dục : cắt bỏ buồng trứng làm cho ung thư vú ở chuột không phát triển. Ở người bị ung thư tuyến tiền liệt, nếu thiếu hay tiêm folliculin thì có thể ngăn chặn được sự phát triển ung thư. Phụ nữ bị ung thư vú, nếu cắt buồng trứng hoặc tiêm testosterol cũng có thể làm ngừng phát triển unh thư.
4. Yếu tố miễn dịch trong ung thư :
Người ta đã phát hiện được các kháng nguyên ung thư đặc hiệu như kháng nguyên ung thư phổi ( anphal – foctoprotein trong ung thư gan nguyên phát, kháng nguyên trên bề mặt tế bào lympho trong u Burkitt ) và đã sử dụng trong theo dõi, phát hiện bệnh ở lâm sàng.
Các kháng thể chống ung thư đang được tiếp tục nghiên cứu. Có thể các kháng thể này không có tác dụng bảo vệ và không có vai trò quyết định trong miễn dịch chông ung thư vì có tác dụng phong bế kháng nguyên, cản trở các tế bào lympho T nhận biết kẻ thù, làm miễn dịch tế bào chống ung thư không phát huy được tác dụng.
Vai trò của miễn dịch tế bào chống ung thư được nhiều tác giả đề cập. Một số cho rằng sở dĩ khối u dễ dàng phát triển là do có sự suy sụp miễn dịch tế bào ( cắt bỏ tuyến ức dùng thuốc ức chế miễn dịch, thiểu năng miễn dịch bâm sinh hay mắc phải ), do đó tế bào lympho T mất khả năng cảnh giác miễn dịch, nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư. Cho nên người ta đã đề cập miễn dịch trị liệu chống ung thư nhằm nâng cao phản ứng miễn dịch tế bào bằng cách : dùng tính chất hoặc nghiền khối u để tiêm cho bệnh nhân đó, truyền bạch cầu của bệnh nhân leucose mãn cho bệnh nhân leucose cấp tính; dùng các kích thích không đặc hiệu ( BCG và các chế phẩm của nó ); gây miễn dịch bảo trợ bằng truyền các lympho đã nẫn cảm hoặc dùng các chế phẩm tinh chất tuyến thymus… Mặc dù kết quả chưa nhiều nhưng có một điều chắc chắn là nếu kết hợp miễn dịch trị liệu với các biện pháp kinh điển thì kết quả khả quan hơn là dùng các hóa chất và chiếu xạ đơn thuần.
V. HẬU QUẢ CỦA UNG THƯ ĐỐI VỚI CƠ THỂ
U độc thường gây nhiều thay đổi trong toàn bộ cơ thể:
Rối loạn và tăng cường thoái biến gluxit, ưu thế các quá trình phân hủy trên các quá trình oxyhóa nên trong máu huyết đường giảm, protit toàn phần giảm, nồng độ axit lactic tăng, các sản phẩm N phi protit tăng…
Các men thoái biến đặc hiệu của chuyển hóa axitamin, nucleotit bị kìm hãm nên các sản phẩm rối loạn chuyển hóa axit amin ứ đọng và tăng bài tiết thao nước tiểu ( đa peptit, tyrosin, tryptophan… )
Bệng nhân bị nhiễm kiềm do tác dụng bù đắp của các yếu tố kiềm ( K+… ) tích lũy trong máu và giảm nồng độ axit cacbonic do tăng cường bài tiết theo đường hô hấp.
Tất cả các rối loạn trên làm cho bệnh nhân lâm vào tình trạng nhiễm độc, thiếu máu và suy mòn, bệnh nhân thường chết trong trạng thái suy mòn hoặc chết do biến chứng xuất huyết, nhiễm khuẩn và rối loạn nghiêm trọng các chức năng cơ thể. Thư vậy thấy rõ tuy khối u là biểu hiện chủ yếu nhưng có sự liên quan chặt chẽ giữa khối u và toàn bộ cơ thể.
ẻNhóm thuốc lá và khói thuốc lá:
Người ta đã chứng minh sự liên quan giữa nghiện thuốc lá và ung thư phổi, cũng như ung thư hố mịêng, thanh quản và bàng quang. Thấy khói thuốc lá có chất gây ung thư loại hydrocacbua thơm nhiều vòng ( benzapyren, anthracen, phenol… ); các kích thích cơ học biểu mô phổi và phế quản: thạch tín( asen ), kiềm ( nicollum ) và crôm ; cuối cùng là hoạt tính phóng xạ của khói thuốc. Nhựa hắc ín có từ 1- 5% trọng lượng của khói thuốc lá khi hút. Tỷ lệ chết do ung thư phế quản ở các công nhân thở hơi than đá nhiều hơn gấp 10 lần so với nhân dân. Thạch tín và crôm trong thuốc lá có tác dụng gây ung thư cũng đã được chứng minh trong thực nghiệm, và những liều nhỏ PO – 210 đồng vị phóng xạ trong thuốc lá có thể tích luỹ trong cơ thể dẫn đến phát sinh ung thư ( hình 2 ).
b) Các chất nội sinh gây ung thư:
Một trong những hướng chính nghiên cứu hiện nay là xác định những chất gây ung thư nội sinh, đươc giả định là những sản phầm của chuỵển hoá aminoaxit, steroit, có những tính chất chung là hiệu lực gây ung thư giống nhau mặc dù chiết xuất từ cơ quan và tổ chức khác nhau. Tác dụng gây ung thư của các chất này tỷ lệ không cao lắm ( 50% ) và thường có giai đoạn tiền kéo dài hơn so với tác dụng của các chất gây ung thư ngoại sinh.
Các chất loại oestrogen là thành phần các nội tiết tố sinh dục gồm oestron ( folliculin ), oesvilin, oesvilenin, oestradiol, oestriol là các chất có cấu trúc loại steroit như cholesterol, rất giống các hydrocacbua gây ung thư, có thể gây ung thư các loại ở chuột ( ung thư tuyến vú, tuyến yên, tử cung, tinh hoàn, cơ trơn… ). Các chất oestrogen có thể gây ung thư theo con đường trực tiếp và gián tiếp. Bôi oestrogen trên niêm mạc âm đạo hoặc trên đầu vú có thể gây phản ứng tăng sản và phát sinh u độc. Tác dụng gián tiếp là ở chỗ những chất này có thể biến thành các chất chuyển hoá có hoạt tính gây ung thư bằng cách kích hoạt các thụ cảm tế bào tạo điều kiện tăng sản tế bào và làm tăng cường tính thấm màng tế bào do đó tế bào tổ chức dễ mẫn cảm với các chất gây ung thư khác.
Cholesterol và các chất chuyển hoá : Trong các chất chiết xuất từ tổ chức ung thư của bệnh nhân, người ta thấy có những mảnh rất giàu cholesterol, đem chất này tiêm cho động vật đã gây được sac- côm tại chỗ. Sau đó từ tổ chức của người và động vật, cả trong lòng đỏ trứng người ta tách ra được một chất có tác dụng xúc tác tổng hợp chất đạm gọi là carcinolipin, mang tiêm dưới da hoặc trộn vào thức ăn cho chuột cũng gây phát sinh u. Trong tổ chức bệnh nhân chết vì ung thư, nồng độ chất này tăng gấp 2 – 3 lần tổ chức bình thường. Cấu trúc hoá học của carcinolipin rất giống cholesterol. Tác dụng gây ung thư còn thấy cả ở axit mật.
Các chất chuyển hoá tryptophan : thấy tăng cao là nguyên nhân gây ung thư bàng quang, bệnh bạch cầu, sac-côm ở động vật. Rối loạn chuyển hoá tryptophan thấy cả trong giai đoạn sớm của bệnh bạch cầu và trong ung thư bàng quang do tác dụng lâu dài của chất nahptylamin ở các công nhân các xí nghiệp nhuộn màu anilin. Rối loạn chuyển hoá tryptophan với sự tích lũy trong cơ thể các chất chuyển hoá có hoạt tính gây ung thư còn thấy trong các bệnh di truyền có liên quan đến tăng thoái biến sinh tố B6 là một oenzim cần thiết của nhiều men chuyển hoá tryptophan. Tuy nhiên tác dụng yếu và giá trị của nó trong phát sinh ung thư ở người còn được tiếp tục nghiên cứu, cũng như vấn đề tại sao và trong điều kiện nào cơ thể biến những chất chuyển hoá bình thường thành các chất có khả năng gây ung thư.
3. Các tia xạ ion - hoá : ( tia roentgen, tia ó, õ… ).
Ở người bị chiếu xạ tại chỗ và toàn thân ( làm việc hoặc điều trị bằng quang tuyến X, đồng vị phóng xạ ) có thể thấy phát sinh ung thư bắt đầu bằng viêm da do quang tuyến ( radiodermite ) rồi dẫn tới ung thư da, bệnh bạch cầu hoặc sac- côm. Thời kỳ tiêm của bệnh có thể kéo dài từ 1 đến 30 – 40 năm.
Những nạn nhân bom nguyên tử ở Nhật ( Hroshima, Nagasaki ) thấy tăng cường tỷ lệ bị ung thư và bệnh bạch cầu cả ở các thế hệ sau ( hình 3 ). Tiêm vào cơ thể chất đồng vị phóng xạ có thể gây ung thư khác nhau ở dạ dầy, da, phổi khi chất này lọt vào khí quản, gan... Tia ngoại tím và tia nắng mặt trời tác dụng lâu dài cũng có thể gây ung thư da ở chuột cống và chuột nhắt.
Cơ chế tác dụng của các chất gây ung thư trên được rất nhiều lý thuyết giải thích :
Chất gây ung thư vào cơ thể sẽ kết hợp với chất đạm, đặc biệt các chất đạm có đường nối S - S tạo thành một chất đạm mới, làm thay đổi hẳn hướng chuyển hoá của tổ chức hoặc gây tổn thương hệ men đặc hiệu của tế bào, tạo điều kiện chuyển thành tế bào ung thư.
Các chất gây ung thư ( virut, chất hoá học, tia xạ ) chỉ có tác dụng đầu tiên như một yếu tố gây biến dị, làm thay đổi cấu trúc phân tử của tế bào ( AND, ARN ), gây tổn thương chức phận và tính biệt hoá của tế bào, tạo điều kiện chuyển thành tế bào ung thư. Cũng có thể tia xạ ion – hoá chỉ làm rối loạn hệ thống điều hoà sinh lý của cơ thể, tạo điều kiện cho virut phát huy tác dụng và gây ung thư.
Các chất gây ung thư ( chủ yếu virut, các chất hoá học ) là thành phần thường xuyên và cần thiết của tế bào u, xác nhập vào các “ zen “ của tế bào và làm biến đổi chúng ( hình 4 ). Có thể giả định rằng virut gây ức chế một phần hay hoàn toàn các “ zen “ bình thường của tổ chức đồng thời lại kích hoạt các “zen “ bị virut xâm nhập, hậu quả là gây biến chuyển tế bào bình thường thành tế bào ung thư.
Trong thực nghiệm, virut SV40 đối với tế bào chuột nhắt 3T3 thì không sinh sôi nảy nở trong tế bào rôì làm dung giải tế bào, thoát ra gây bệnh ở những tế bào khác mà lại tích hợp với ADN của tế bào bắt tế bào này tổng hợp ADN và các protein cần thiết của virut, làm tế bào chuyển biến thành tế bào ung thư ( hình 5 ).
Các chất gây ung thư có khả năng biến dị mạnh đối với nhiễm sắc thể của tế bào do đó gây sản sinh một dòng tế bào vượt ra khỏi quy luật điều hoà của toàn cơ thể. Trong các tế bào của tổ chức ung thư hay có thay đổi về số lượng cũng như chất lượng của nhiễm sắc thể ( đa bội gây nhiễm sắc thể… ) ngược lại, những bệnh nhiễm sắc thể ( hội chứng Down ) thường kèm theo bệnh ác tính về máu ( bệnh bạch cầu ), dễ mắc hơn so với trẻ bình thường.
Cơ chế của sự chuyển dạng ung thư của tổ chức được thực hiện theo 3 giai đoạn :
1. Giai đoạn tạo thành các tế bào ung thư tiềm ( tế bào tiền ung thư hay ung thư ngủ ). Giai đoạn bắt đầu chuyển dạng thường rất khó phân biệt với tổ chức tế bào bình thường về các dấu hiệu phân hoá hình thái mà mới chỉ có biến đổi tính phản ứng của tế bào gây rối loạn hệ thông tin di truyền của cromozom, hoặc gây biến dị các “ zen “, chỉ huy sự hình thành cấu trúc tế bào do tác dụng của các nhân tố gây ung thư ( cũng có thể có sẵn một số lượng tế bào trong trạng thái tiền ung thư cả trên cơ thể bình thường ).
2. Giai đoạn chuyển thành các tế bào ung thư chính thức do ảnh hưởng của các chất gây ung thư. Lúc này tổng hợp men và các chất đạm có tính đặc hiệu cơ quan và tổ chức bị ức chế, định khu các kháng nguyên trên bề mặt tế bào bị biến đổi, đồng thời các “zen “ khác được giải ức chế và tiếp thu được tính chất tổng hợp các chất kháng nguyên bào thai và dị loại, tạo điều kiện cho tế bào chuyển thành ác tính. Thực tế thấy có những chất chỉ làm tế bào bình thường chuyển thành tế bào ung thư ngủ và những chất khác lại có tác dụng kích thích những ( tế bào ung thư ngủ ) trở thành hoạt động và làm bệnh phát triển ( hình 6 ).
3. Giai đoạn các tế bào ung thư tăng cường sinh sản và tạo thành các khối u thoát ra khỏi sự kiểm soát của hệ thống điều hoà của cơ thể, có thể do tác dụng của nhiều yếu tố nội môi ( nội tiết, thần kinh thể tạng… ) và ngoại môi ( dinh dưỡng… ).
IV. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA UNG THƯ
Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triển của ung thư.
1. Yếu tố tuổi tác và dinh dưỡng :
U độc thường phát sinh ở những lứa tuổi nhất định : ung thư tuyến vú xuất hiện sau 35 tuổi, ung thư dạ dầy sau 40 tuổi con sac- côm lại hay gặp ở người trẻ tuổi. Có tác giả cho rằng tuổi là thời gian cần thiết để ung thư nung bệng hoặc tuổi già là lúc sức đề kháng của cơ thể kém sút, hoạt động thần kinh- nội tiết suy yếu nên bệnh dễ phát sinh ( hình 7 ). Nói chung u độc phát triển ở người càng trẻ thì bệnh càng nặng, độc tính càng mạnh.
Dinh dưỡng không phải là yếu tố quyết định nhưng cũng có những ảnh hưởng nhất định : ăn thiếu đạm làm ung thư dễ phát sinh. Thiếu chất methionin dễ gây ung thư gan vì methionin có tác dụng che chở cho nhu mô gan.
Trong thực tế ung thư gan nguyên phát hay gặp ở các nước chậm tiến, đời sống dinh dưỡng thiếu thốn. Tăng cường ăn chất mỡ, nhất là cholesterol làm cho ung thư dễ phát sinh và phát triển lan tràn. thiếu sinh tố B, ( riboflavin ) trong thức ăn dẫn đến phát sinh nhanh chóng ung thư gan ở chuột do các hợp chất azoic, có sinh tố B, giúp cho ban chuyển hoá các chất azilo- azcic thành các chất không có khả năng gây ung thư. Thiếu sinh tố A ảnh hưởng đến sự phát sinh ung thư phổi. Bổ sung sinh tố A làm giảm tỷ lệ mắc ung thư ở động vật nghiên cứu do tác dụng của benzopyren.
2. Yếu tố di truyền và thể tạng :
Di truyền tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát sinh ung thư, các yếu tố di truyền kết hợp với các đặc điểm sinh lý, sinh hoá, nội tiết của cơ thể làm giảm hoặc tăng cường khả năng xuất hiện ung thư : ung thư vú chỉ phát triển mạnh ở chủng chuột C3H, bệnh bạch cầu dễ gây ở chuột chủng C58, ngươì nhóm máu A dễ mắc ung thư hơn người có nhóm khác.
Thể tạng có tổ chức liên kết yếu ớt, giàu các yếu tố biểu mô thì dễ phát sinh ung thư hơn, và quá trình phát triển được là do tính trạng chức phận của tổ chức liên kết bị suy yếu. Các quá trình viêm nhiễm mãn tính ( vết xước cổ tử cung, loét dạ dầy, nụ thịt bàng quang, ruột non ) có thể là tiền đề của quá trình phát triển ác tính. Theo thuyết ( kích thích mãn tính ) thì quá trình viêm kéo dài làm suy yếu các phản ứng thích nghi của cơ thể, làm suy yếu chức phận của tổ chức liên kết, kích thích sự phân chia tế bào, làm giảm khả năng biệt hóa của tế bào do đó làm ung thư dễ phát sinh và phát triển. Nhưng không phải quá trình viêm nhiễm nào cũng tạo thành trạng thái ( tiền ung thư ) cũng như không phải trạng thái tiền ung thư nào cũng được chuyển thành ung thư mà còn phụ thụôc vào sự tạo thành hoặc tồn tại trong cơ thể một chất nền đặc biệt, bản chất hoá học là nuclepprotein, chất này có thể được đưa vào cơ thể ở dạng đã chuẩn bị sẵn ( virut, chất hoá học ), hoặc được tổng hợp từ bản thân cơ thể ( Neimann . M.1974 )
3. Yếu tố thần kinh và nội tiết :
Tiêm các chất gây ức chế thần kinh ( phenamin, amytal Na… ) trước khi gây ung thư thực nghiệm trên chó, ung thư là một quá trình rối loạn dinh dưỡng thần kinh có thể do một ổ kích thích trường diễn gây ra. Ung thư phát triển nhanh và nặng thường gặp ở các bệnh nhân loại thần kinh yếu và mạnh nhưng không thăng bằng, những trường hợp này cũng dễ có di căn.
Ảnh hưởng của các tuyến nội tiết cũng được lưu ý, nhất là các hocmôn tuyến sinh dục : cắt bỏ buồng trứng làm cho ung thư vú ở chuột không phát triển. Ở người bị ung thư tuyến tiền liệt, nếu thiếu hay tiêm folliculin thì có thể ngăn chặn được sự phát triển ung thư. Phụ nữ bị ung thư vú, nếu cắt buồng trứng hoặc tiêm testosterol cũng có thể làm ngừng phát triển unh thư.
4. Yếu tố miễn dịch trong ung thư :
Người ta đã phát hiện được các kháng nguyên ung thư đặc hiệu như kháng nguyên ung thư phổi ( anphal – foctoprotein trong ung thư gan nguyên phát, kháng nguyên trên bề mặt tế bào lympho trong u Burkitt ) và đã sử dụng trong theo dõi, phát hiện bệnh ở lâm sàng.
Các kháng thể chống ung thư đang được tiếp tục nghiên cứu. Có thể các kháng thể này không có tác dụng bảo vệ và không có vai trò quyết định trong miễn dịch chông ung thư vì có tác dụng phong bế kháng nguyên, cản trở các tế bào lympho T nhận biết kẻ thù, làm miễn dịch tế bào chống ung thư không phát huy được tác dụng.
Vai trò của miễn dịch tế bào chống ung thư được nhiều tác giả đề cập. Một số cho rằng sở dĩ khối u dễ dàng phát triển là do có sự suy sụp miễn dịch tế bào ( cắt bỏ tuyến ức dùng thuốc ức chế miễn dịch, thiểu năng miễn dịch bâm sinh hay mắc phải ), do đó tế bào lympho T mất khả năng cảnh giác miễn dịch, nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư. Cho nên người ta đã đề cập miễn dịch trị liệu chống ung thư nhằm nâng cao phản ứng miễn dịch tế bào bằng cách : dùng tính chất hoặc nghiền khối u để tiêm cho bệnh nhân đó, truyền bạch cầu của bệnh nhân leucose mãn cho bệnh nhân leucose cấp tính; dùng các kích thích không đặc hiệu ( BCG và các chế phẩm của nó ); gây miễn dịch bảo trợ bằng truyền các lympho đã nẫn cảm hoặc dùng các chế phẩm tinh chất tuyến thymus… Mặc dù kết quả chưa nhiều nhưng có một điều chắc chắn là nếu kết hợp miễn dịch trị liệu với các biện pháp kinh điển thì kết quả khả quan hơn là dùng các hóa chất và chiếu xạ đơn thuần.
V. HẬU QUẢ CỦA UNG THƯ ĐỐI VỚI CƠ THỂ
U độc thường gây nhiều thay đổi trong toàn bộ cơ thể:
Rối loạn và tăng cường thoái biến gluxit, ưu thế các quá trình phân hủy trên các quá trình oxyhóa nên trong máu huyết đường giảm, protit toàn phần giảm, nồng độ axit lactic tăng, các sản phẩm N phi protit tăng…
Các men thoái biến đặc hiệu của chuyển hóa axitamin, nucleotit bị kìm hãm nên các sản phẩm rối loạn chuyển hóa axit amin ứ đọng và tăng bài tiết thao nước tiểu ( đa peptit, tyrosin, tryptophan… )
Bệng nhân bị nhiễm kiềm do tác dụng bù đắp của các yếu tố kiềm ( K+… ) tích lũy trong máu và giảm nồng độ axit cacbonic do tăng cường bài tiết theo đường hô hấp.
Tất cả các rối loạn trên làm cho bệnh nhân lâm vào tình trạng nhiễm độc, thiếu máu và suy mòn, bệnh nhân thường chết trong trạng thái suy mòn hoặc chết do biến chứng xuất huyết, nhiễm khuẩn và rối loạn nghiêm trọng các chức năng cơ thể. Thư vậy thấy rõ tuy khối u là biểu hiện chủ yếu nhưng có sự liên quan chặt chẽ giữa khối u và toàn bộ cơ thể.

           Berlin  Luong y Nguyen xuan Cuong st

Thêm bình luận


Mã an ninh
Làm tươi

6335963
Hôm nay
Hôm qua
Tháng này
Tháng trước
Tổng số
621
4486
103865
138003
6335963